TOP 8 roślin zimozielonych i ozdobnych do ogrodu i na balkon

Rośliny zimozielone do ogrodu i na balkon – TOP 8 na zimę

Polska zima w ogrodzie trwa długo – od opadnięcia ostatnich liści w listopadzie do pierwszych krokusów w marcu mija blisko pięć miesięcy. To prawie pół roku, podczas którego większość ogrodów i balkonów wygląda jak opuszczony plac budowy: gołe gałęzie, puste donice, szara ziemia. A przecież właśnie wtedy patrzymy na ogród najczęściej przez okno i najbardziej brakuje nam tej żywej i uspokajającej zieleni.

Klienci, z którymi planuję nasadzenia, zwykle myślą o maju i czerwcu. Zawsze wtedy proszę, żeby wyobrazili sobie to samo miejsce w styczniu. Dobrze zaprojektowany ogród nie znika na zimę, tylko zmienia swój charakter: kolor kwiatów zastępuje w nim forma, faktura, barwa pędów i owoców.

Rośliny ozdobne zimą to nie tylko iglaki. To także krzewy liściaste, które nie zrzucają liści, gatunki o jaskrawej i przebarwionej korze, krzewinki obsypane owocami i byliny kwitnące wśród śniegu. Poniżej przedstawiam osiem roślin zimozielonych, które w mojej ocenie sprawdzają się najlepiej – zarówno w gruncie, jak i w pojemnikach na balkonie czy tarasie.

Jak wybierałem rośliny do rankingu?

Do zestawienia trafiły te rośliny, które są naprawdę dekoracyjne od listopada do marca, zimują w Polsce bez skomplikowanych zabiegów i poradzą sobie zarówno w ogrodzie, jak i w donicy. Nie jest to ranking "od najlepszej do najgorszej". Kolejność odpowiada temu, jak buduję zimową kompozycję: od roślin tworzących szkielet, przez akcenty, po najniższe piętro.

Gatunków atrakcyjnych zimą jest kilkadziesiąt, więc selekcja musiała być ostra. Każdą kandydatkę oceniałem według tych samych kryteriów:

  • Dekoracyjność w środku zimy – roślina ma zdobić w grudniu, styczniu i lutym, a nie tylko nie zrzucać liści na zimę.
  • Mrozoodporność – gatunek musi zimować w gruncie w większości kraju bez okrywania lub z minimalną osłoną.
  • Przydatność do uprawy w pojemnikach – połowa moich klientów ma balkony i tarasy, więc roślina musi znosić życie w donicy.
  • Łatwość uprawy – bez cotygodniowych oprysków, specjalistycznego cięcia i wyszukanych podłoży.
  • Dostępność – wszystkie osiem roślin kupisz w przeciętnym centrum ogrodniczym lub szkółce, także jesienią.
  • Różnorodność efektu – w zestawieniu miały się znaleźć różne "specjalności": zimozielone igliwie i liście, barwna kora, owoce oraz kwiaty.

To ostatnie kryterium uważam za najważniejsze. Ogród obsadzony samymi tujami jest co prawda zielony zimą, ale nudny. Dopiero zestawienie kilku różnych form sprawia, że zimowa rabata przyciąga wzrok.

Kilka świetnych roślin odpadło na ostatniej prostej. Na przykład: oczar pośredni kwitnie w styczniu, ale jest drogi i rośnie powoli. Ognik szkarłatny ma piękne owoce, lecz w ostre zimy przemarza. Ozdobne trawy, takie jak miskant i rozplenica, wyglądają zjawiskowo oszronione, jednak nie są zimozielone i w małych donicach źle zimują. O części z nich wspominam dalej jako o dobrym uzupełnieniu.

TOP 8 – opisy, wymagania, zastosowanie

Osiem roślin z tego zestawienia to: cis pospolity, sosna górska, ostrokrzew Meservy, trzmielina Fortune'a, dereń biały, golteria rozesłana, ciemiernik i wrzosiec krwisty. Przy każdej opisuję, czym zdobi zimą, czego wymaga i gdzie sprawdza się najlepiej.

1. Cis pospolity (Taxus baccata)

Cis to moim zdaniem najszlachetniejsza roślina zimozielona, jaką można posadzić w polskim ogrodzie. Jego igły są miękkie, płaskie i ciemnozielone, o głębokim, niemal czarnym odcieniu, którego nie ma żaden inny iglak. Zimą nie brązowieje i nie matowieje, a na tle śniegu wygląda wyjątkowo elegancko.

Cis pospolity David — zdjęcie 4

Cis pospolity David C2

Największą zaletą cisa jest tolerancja na cień. To jeden z nielicznych iglaków, które dobrze rosną po północnej stronie budynku i pod koronami drzew. Lubi gleby żyzne, umiarkowanie wilgotne i przepuszczalne, o odczynie od lekko kwaśnego do zasadowego. Nie znosi tylko terenów podmokłych. Rośnie wolno, za to doskonale znosi cięcie i odbija nawet ze starego drewna, dlatego świetnie nadaje się na formowane żywopłoty, kule i stożki.

W ogrodzie stosuję cis jako ciemne tło dla jaśniejszych roślin oraz jako żywopłot. Na balkon polecam odmiany kolumnowe i karłowe, a także odporniejszego na mróz cisa pośredniego, np. 'Hicksii' lub 'Hillii'. Trzeba pamiętać, że wszystkie części cisa poza czerwoną osłonką nasion są silnie trujące, więc nie sadzę go tam, gdzie bawią się małe dzieci lub są zwierzęta.

2. Sosna górska, kosodrzewina (Pinus mugo)

Jeśli klient prosi: "Panie Łukaszu, poproszę taką roślinę nie do zdarcia", to wskazuję kosodrzewinę. Pochodzi z wysokich gór, więc mróz, wiatr, susza i palące słońce nie robią na niej wrażenia. Znosi spadki temperatury poniżej –30°C, również w donicy, co czyni ją najpewniejszym iglakiem na wietrzne balkony i tarasy na wysokich piętrach.

Sosna górska kosodrzewina Pumilio

Sosna górska kosodrzewina Pumilio P9

Wymaga właściwie tylko jednego: słońca. W cieniu rzednie i traci zwarty pokrój. Gleba może być uboga, piaszczysta i sucha, byle przepuszczalna. Nawożenia prawie nie potrzebuje. Aby krzew pozostał gęsty, w maju skracam o połowę młode przyrosty, tak zwane świeczki.

Najciekawsze na zimę są odmiany zmieniające barwę. 'Winter Gold' i 'Carstens Wintergold' latem są zielone, a po pierwszych przymrozkach przebarwiają się na intensywnie złoty kolor, który utrzymuje się do wiosny. Do małych ogrodów i pojemników polecam też kuliste, wolno rosnące 'Mops' i 'Pumilio'.

3. Ostrokrzew Meservy (Ilex × meserveae)

Ostrokrzew to roślina, którą chyba wszyscy znają ze świątecznych kartek albo z filmu "Kevin sam w domu". Błyszczące, kolczaste, ciemnozielone liście z granatowym połyskiem i koralowoczerwone owoce utrzymujące się przez całą zimę tworzą najbardziej efektowne połączenie w całym zestawieniu. Mieszaniec Meservy jest przy tym wyraźnie odporniejszy od ostrokrzewu kolczastego i zimuje w większości kraju.

Ostrokrzew Meservy Blue Angel — zdjęcie 2

Ostrokrzew Meservy Blue Angel P9

Trzeba znać jedną jego cechę: jest rośliną dwupienną. Owoce zawiązują wyłącznie egzemplarze żeńskie, np. 'Blue Princess' lub 'Blue Angel', i to tylko wtedy, gdy w pobliżu rośnie okaz męski, np. 'Blue Prince'. Jeden krzew męski wystarczy na kilka żeńskich. To najczęstszy powód rozczarowania – ktoś kupuje jeden krzew i latami czeka na owoce.

Ostrokrzew lubi półcień, glebę próchniczną, lekko kwaśną i stale lekko wilgotną. Najważniejsze jest stanowisko osłonięte od mroźnego wiatru i ostrego zimowego słońca. Młode krzewy przez pierwsze dwie, trzy zimy okrywam agrowłókniną. Owoce są trujące dla ludzi, choć ptaki chętnie je zjadają pod koniec zimy.

4. Trzmielina Fortune'a (Euonymus fortunei)

Trzmielina Fortune'a to niski, zimozielony krzew o pstrych liściach, który wnosi do zimowego ogrodu to, czego brakuje iglakom: jasny kolor. Odmiana 'Emerald'n Gold' ma liście zielone ze złotą obwódką, a 'Emerald Gaiety' – z białą. W chłodzie obrzeża liści dodatkowo różowieją, co wygląda bardzo dekoracyjnie.

Trzmielina Emerald Gaiety na pniu

Trzmielina Emerald Gaiety na pniu C3

To jedna z najmniej wymagających roślin, jakie znam. Rośnie w słońcu i w cieniu, na każdej przeciętnej glebie, znosi miejskie powietrze i przycinanie. Płoży się po ziemi i zadarnia powierzchnię, a posadzona przy murze lub pniu potrafi wspiąć się po nim na metr czy dwa dzięki korzeniom czepnym.

Stosuję ją jako roślinę okrywową pod drzewami, na skarpach i jako obwódki rabat. W donicach jest niezastąpiona: przewiesza się przez brzeg pojemnika i wypełnia przestrzeń pod wyższym iglakiem. W bezśnieżne, mroźne zimy część liści może zbrązowieć, ale wiosną krzew szybko się regeneruje.

5. Dereń biały (Cornus alba)

Dereń jest w tym zestawieniu wyjątkiem, bo zrzuca liście. Trafił tu, ponieważ dopiero wtedy pokazuje swoją największą ozdobę: jaskrawoczerwone pędy. Odmiana 'Sibirica' ma korę w kolorze koralowym, tak intensywną, że w słoneczny zimowy dzień krzew wygląda, jakby płonął. Na śniegu nie ma rośliny, która robiłaby większe wrażenie.

Dereń biały Nightfall PBR — zdjęcie 2

Dereń biały Nightfall PBR C2

Dereń jest całkowicie mrozoodporny i bardzo tolerancyjny. Najlepiej rośnie na glebach żyznych i wilgotnych, znosi nawet okresowe zalewanie. Intensywny kolor pędów wymaga jednak słońca – w cieniu kora pozostaje matowa, brunatnoczerwona.

Kluczowy zabieg to cięcie. Najmocniej wybarwione są pędy jedno- i dwuletnie, a starsze szarzeją. Dlatego co dwa, trzy lata, wczesną wiosną, przycinam krzew nisko, na wysokość 15–20 cm, albo co roku wycinam przy ziemi jedną trzecią najstarszych pędów. Dla kontrastu warto posadzić obok derenia rozłogowego 'Flaviramea' o pędach żółtozielonych. Na balkon dereń nadaje się tylko w dużej donicy, minimum 40–50 litrów.

6. Golteria rozesłana (Gaultheria procumbens)

Golteria to mała, zaledwie piętnastocentymetrowa krzewinka, która od kilku lat króluje w jesienno-zimowych kompozycjach balkonowych. Ma skórzaste, błyszczące liście, które w chłodzie przebarwiają się na bordowo i purpurowo, oraz duże, czerwone owoce przypominające koraliki. Utrzymują się na roślinie od września aż do wiosny.

Golteria rozesłana — zdjęcie 2

Golteria rozesłana C0,7

Wymagania ma zbliżone do wrzosów i różaneczników: podłoże kwaśne, próchniczne i stale lekko wilgotne oraz stanowisko półcieniste. Źle znosi przesuszenie i wapienną glebę. W gruncie jest odporna na mróz i z czasem tworzy zwarte kobierce pod różanecznikami czy iglakami.

W pojemnikach zimuje gorzej, bo ma płytkie korzenie. Skrzynkę z golterią ustawiam w miejscu osłoniętym, ocieplam i podlewam w czasie odwilży. Wielu klientów traktuje ją jak sezonową dekorację i wiosną wyrzuca – niepotrzebnie. Wystarczy wtedy przesadzić ją do ogrodu, a posłuży przez wiele lat.

7. Ciemiernik (Helleborus)

Ciemiernik to bylina, która kwitnie wtedy, gdy nic innego nie kwitnie. Ciemiernik biały, zwany różą Bożego Narodzenia, rozwija śnieżnobiałe kwiaty między grudniem a marcem, często wprost spod śniegu. Ciemierniki wschodnie i ich mieszańce kwitną nieco później, od lutego do kwietnia, w odcieniach różu, purpury, kremu i niemal czerni. Liście większości gatunków są zimozielone, skórzaste i ciemne.

Ciemiernik HGC® Ice N' Roses 'Rosalie'

Ciemiernik HGC® Ice N' Roses 'Rosalie' C2

Najlepiej rośnie w półcieniu, pod drzewami i krzewami liściastymi, gdzie latem ma osłonę, a zimą i wiosną dostęp do światła. Potrzebuje gleby żyznej, próchnicznej, przepuszczalnej, o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. To roślina długowieczna, która nie lubi przesadzania – dobrze posadzona kępa pięknieje przez kilkanaście lat.

Sadzę ciemierniki tam, gdzie zimą naprawdę się je zobaczy: przy wejściu do domu, wzdłuż ścieżki, pod oknem kuchni. Pod koniec zimy wycinam stare, poplamione liście, żeby odsłonić kwiaty. Wszystkie części rośliny są trujące, a sok może podrażniać skórę, dlatego pracuję przy nich w rękawiczkach.

8. Wrzosiec krwisty (Erica carnea)

Wrzosiec często bywa mylony z wrzosem, a różnica jest zasadnicza: wrzos kwitnie późnym latem i jesienią, wrzosiec – od lutego do kwietnia, a w łagodne zimy już od grudnia. Pąki zawiązuje jesienią i przez całą zimę są one wybarwione, więc krzewinka wygląda, jakby miała za chwilę zakwitnąć. Różowe, purpurowe lub białe dzwoneczki pojawiają się nieraz jeszcze przy zalegającym śniegu i są pierwszym pożytkiem dla pszczół.

Wrzosiec potrzebuje słońca i gleby przepuszczalnej, próchnicznej, najlepiej kwaśnej, choć jest pod tym względem mniej wymagający niż wrzos i toleruje odczyn zbliżony do obojętnego. Dorasta do 20–30 cm i rozrasta się na boki, tworząc zimozielone poduchy o igiełkowatych listkach.

Najważniejszy zabieg to przycięcie tuż po kwitnieniu, na przełomie kwietnia i maja, o mniej więcej jedną trzecią długości pędów. Bez niego krzewinki łysieją od środka. Wrzośce sadzę zawsze w grupach po kilka lub kilkanaście sztuk tej samej odmiany, np. 'Myretoun Ruby' lub 'Springwood White' – pojedyncza roślina ginie w rabacie. W skrzynkach balkonowych to jedna z najwdzięczniejszych roślin na zimę.

Zimowy ogród – jak łączyć te rośliny

Zimową kompozycję buduję z trzech warstw: zimozielonego szkieletu, wyrazistych akcentów i niskiego piętra przy ziemi. Osiem opisanych roślin dobrałem tak, by obsadzić wszystkie trzy.

Szkielet: cis i sosna górska. Szkielet to rośliny, które przez cały rok wyglądają tak samo i nadają ogrodowi strukturę. Zimą, gdy znikają liście i byliny, zostaje tylko on. Dobrą praktyczną proporcją jest mniej więcej jedna trzecia roślin zimozielonych w całym ogrodzie. Mniej oznacza zimową pustkę, więcej – ogród ciężki i taki sam przez dwanaście miesięcy. Cis sprawdza się jako ciemna ściana: żywopłot, szpaler lub pojedyncza bryła w głębi rabaty. Kosodrzewina daje niską, zaokrągloną formę, która dobrze wygląda przy kamieniach, na skarpie i na pierwszym planie.

Akcenty: dereń i ostrokrzew. Akcent to roślina, na której zatrzymuje się wzrok. Zasada jest prosta: jasne i jaskrawe elementy sadzimy na ciemnym tle. Czerwone pędy derenia na tle cisowego żywopłotu to połączenie, które proponuję klientom najczęściej. Ten sam dereń na tle siatki ogrodzeniowej czy szarego muru traci połowę uroku. Derenie sadzę po trzy lub pięć sztuk, bo pojedynczy krzew daje zbyt małą plamę koloru. Najlepsze miejsce to takie, gdzie niskie zimowe słońce oświetla pędy z boku lub od tyłu, czyli po wschodniej albo zachodniej stronie punktu, z którego patrzymy. Ostrokrzew z kolei najlepiej wygląda z bliska, przy wejściu lub tarasie, gdzie widać połysk liści i owoce.

Piętro najniższe: trzmielina, golteria, wrzosiec i ciemiernik. Niskie rośliny zasłaniają gołą ziemię, która zimą najbardziej szpeci rabatę. Trzmielinę sadzę pod krzewami liściastymi i wokół pni drzew, gdzie jej jasne liście rozświetlają cień. Wrzośce układam w dużych, nieregularnych plamach na słonecznym pierwszym planie, przed kosodrzewiną. Golteria i ciemierniki trafiają w miejsca półcieniste, pod ostrokrzew albo na skraj rabaty z cisem.

Przy łączeniu trzeba pilnować wymagań glebowych. Golteria, wrzosiec i ostrokrzew chcą podłoża kwaśnego, więc tworzą naturalną grupę. Ciemiernik woli glebę obojętną lub lekko zasadową, dlatego sadzę go osobno, w towarzystwie cisa i derenia, które pod tym względem nie są wybredne.

Gdzie posadzić zimową rabatę?

Zimą rzadko spacerujemy po ogrodzie, za to często na niego patrzymy. Zimową kompozycję planuję więc w dwóch miejscach: w osi widoku z okna, przy którym domownicy spędzają najwięcej czasu, oraz przy drodze od furtki do drzwi. Zawsze proszę klienta, żeby usiadł przy kuchennym stole i pokazał mi, co widzi. Rabata w odległym kącie działki, choćby najpiękniejsza, od grudnia do marca nie cieszy nikogo.

Dobrym uzupełnieniem są ozdobne trawy pozostawione na zimę bez cięcia, krzewy o ozdobnych owocach, takie jak pięknotka Bodiniera czy śnieguliczka, oraz dyskretne oświetlenie skierowane od dołu na dereń lub cis. W grudniowe popołudnie, gdy zmrok zapada przed szesnastą, jedna lampa robi więcej niż dziesięć nowych roślin.

Gotowe zestawy na balkon i taras

Na balkonie obowiązuje ta sama zasada trzech warstw, tylko w skali donicy. Sprawdzony zestaw na słoneczny balkon to kulista kosodrzewina 'Mops' pośrodku, dwie lub trzy sadzonki wrzośca wokół i trzmielina 'Emerald'n Gold' przewieszająca się przez krawędź. Wszystkie trzy lubią słońce i dobrze znoszą trudne balkonowe warunki.

Na balkon półcienisty polecam karłowy cis lub mały ostrokrzew jako dominantę, a pod nim golterię i ciemiernik biały. W grudniu taka donica wygląda jak gotowa świąteczna dekoracja, a po sezonie nie trzeba jej wyrzucać.

Pojemnik powinien mieć co najmniej 40 cm średnicy i głębokości, otwory odpływowe oraz warstwę drenażu na dnie. Im większa donica, tym łatwiej rośliny w niej zimują i tym rzadziej trzeba je podlewać.

Jesienne prace na balkonie i tarasie

Pielęgnacja zimą (susza fizjologiczna, osłony)

Rośliny zimozielone giną zimą znacznie częściej z braku wody niż od mrozu. Kto to zrozumie, uniknie większości wiosennych rozczarowań.

Susza fizjologiczna – czym jest i skąd się bierze

Roślina zimozielona nie zrzuca liści ani igieł, więc przez całą zimę odparowuje przez nie wodę. W pochmurne, bezwietrzne dni traci jej niewiele. W słoneczne i wietrzne dni lutego oraz marca parowanie gwałtownie rośnie, a tymczasem ziemia jest zamarznięta i korzenie nie mogą pobrać ani kropli. Roślina wysycha, mimo że stoi w wilgotnej, choć zmarzniętej glebie. To właśnie susza fizjologiczna.

Objawy widać dopiero wiosną: igły i liście brązowieją, najmocniej od strony południowej i od strony dominujących wiatrów. Klienci dzwonią wtedy z informacją, że "iglaki przemarzły". W zdecydowanej większości przypadków to nie mróz, tylko pragnienie.

Najbardziej narażone są rośliny o dużych liściach, czyli ostrokrzew i trzmielina, młode egzemplarze posadzone w ostatnim roku oraz wszystko, co rośnie w donicach. Kosodrzewina i dereń praktycznie nie cierpią z tego powodu.

Podlewanie przed zimą i w czasie odwilży

Najważniejszy zabieg wykonuję jesienią. Od października do zamarznięcia gleby, jeśli nie pada, podlewam rośliny zimozielone raz w tygodniu, obficie: 10–20 litrów na krzew. Roślina ma wejść w zimę z pełnym zapasem wody w tkankach.

Drugi termin to zimowe odwilże. Gdy temperatura przez kilka dni utrzymuje się powyżej zera i ziemia rozmarza, podlewam ponownie, najlepiej przed południem, żeby woda zdążyła wsiąknąć przed nocnym spadkiem temperatury. Dotyczy to zwłaszcza roślin pod okapami dachów i na balkonach, dokąd nie dociera deszcz ani śnieg.

Ściółkowanie

Warstwa kory sosnowej grubości 5–8 cm ogranicza przemarzanie gleby i sprawia, że rozmarza ona szybciej, dzięki czemu korzenie wcześniej odzyskują dostęp do wody. Ściółka zatrzymuje też wilgoć po jesiennym podlewaniu. Pod golterię, wrzośce i ostrokrzew stosuję korę, która dodatkowo zakwasza podłoże. Pod ciemierniki lepszy jest kompost liściowy.

Ściółkowanie gleby w ogrodzie – jak i czym

Osłony przed słońcem i wiatrem

Osłona roślin zimozielonych ma inne zadanie niż okrycie róż czy hortensji. Nie chodzi o ciepło, lecz o cień i ochronę przed wiatrem, czyli o ograniczenie parowania. Dlatego najlepsza jest biała agrowłóknina zimowa o gramaturze 50 g/m² albo siatka cieniująca. Folii nie używam nigdy, bo roślina pod nią przegrzewa się i gnije.

Okrywam przede wszystkim młode ostrokrzewy, świeżo posadzone cisy na stanowiskach słonecznych oraz rośliny w donicach wystawione na południe. Często zamiast owijać cały krzew, ustawiam od strony południowej i wschodniej parawan z agrowłókniny lub maty słomianej rozpiętej na trzech palikach. Osłony zakładam po pierwszych większych mrozach, a zdejmuję w pochmurny dzień pod koniec marca.

Wrzośce, golterię i ciemierniki w bezśnieżne zimy przykrywam luźno gałązkami iglaków. Stroisz zatrzymuje śnieg, osłania przed wiatrem i przepuszcza powietrze.

Agrowłóknina w ogrodzie – rodzaje, zastosowanie, zalety i wady

Śnieg, lód i sól

Puszysty śnieg chroni rośliny, ale mokry i ciężki rozchyla korony i łamie gałęzie. Kolumnowe cisy przed zimą obwiązuję spiralnie miękkim sznurkiem, a po obfitych opadach strząsam śnieg miotłą, ruchem od dołu do góry. Oblodzonych gałęzi nie ruszam – są kruche i łatwo pękają.

Osobnym zagrożeniem jest sól drogowa. Rośliny przy podjeździe i chodniku cierpią od zasolonego śniegu odgarnianego na rabaty. W takich miejscach sadzę odporniejszą kosodrzewinę, a do posypywania nawierzchni polecam piasek lub drobny grys.

Rośliny w donicach

W pojemniku przemarza cała bryła korzeniowa, a susza fizjologiczna trwa dłużej, bo ziemia rozmarza wolniej. Donice ustawiam na styropianie lub drewnianych podkładkach, grupuję przy ścianie budynku i owijam jutą, matą słomianą albo kilkoma warstwami agrowłókniny. Powierzchnię podłoża przykrywam korą. Raz na dwa, trzy tygodnie, w dzień z dodatnią temperaturą, sprawdzam palcem wilgotność i w razie potrzeby podlewam niewielką ilością wody.

Zimą nie nawożę i nie przycinam żadnej z opisanych roślin. Wyjątkiem jest usuwanie gałęzi złamanych przez śnieg oraz ścięcie kilku pędów derenia lub ostrokrzewu do świątecznego wazonu.

Zabezpieczanie roślin przed mrozem

Tabela porównawcza

Poniższa tabela zbiera najważniejsze cechy wszystkich ośmiu roślin w jednym miejscu. Przyda się przy planowaniu zakupów i przy dobieraniu gatunków do konkretnego stanowiska.

Roślina Co zdobi zimą Wysokość Stanowisko Gleba Odporność na mróz Uprawa w donicy
Cis pospolity ciemnozielone igły, pokrój 1–10 m, zależnie od odmiany i cięcia półcień, cień, słońce żyzna, przepuszczalna, także wapienna dobra, do ok. –25°C tak, odmiany karłowe i kolumnowe
Sosna górska zielone lub złote igły 0,5–3 m pełne słońce uboga, sucha, przepuszczalna bardzo wysoka, poniżej –30°C tak, bardzo dobra
Ostrokrzew Meservy błyszczące liście, czerwone owoce 1,5–2 m półcień, miejsce osłonięte próchniczna, lekko kwaśna, wilgotna średnia, do ok. –23°C tak, z osłoną na zimę
Trzmielina Fortune'a pstre, zimozielone liście 0,3–0,6 m słońce, półcień, cień przeciętna ogrodowa dobra, do ok. –25°C tak, bardzo dobra
Dereń biały czerwone pędy 2–3 m słońce, półcień żyzna, wilgotna bardzo wysoka, poniżej –30°C tylko w dużej donicy
Golteria rozesłana czerwone owoce, bordowe liście ok. 0,15 m półcień kwaśna, próchniczna, wilgotna dobra w gruncie, słabsza w donicy tak, z ociepleniem pojemnika
Ciemiernik kwiaty od grudnia do kwietnia, liście 0,3–0,5 m półcień żyzna, obojętna lub lekko zasadowa dobra tak, w głębokiej donicy
Wrzosiec krwisty barwne pąki, kwiaty od lutego do kwietnia 0,2–0,3 m słońce przepuszczalna, kwaśna do obojętnej dobra, w bezśnieżne zimy z osłoną tak, bardzo dobra

Podane wartości mrozoodporności dotyczą roślin rosnących w gruncie i mają charakter orientacyjny. W donicy każda roślina jest wyraźnie wrażliwsza, a konkretne odmiany mogą różnić się odpornością od gatunku.

FAQ – najczęstsze pytania o rośliny zimozielone

▶Kiedy najlepiej sadzić rośliny zimozielone? Czy można jeszcze w listopadzie?

Najlepsze terminy to okres od końca sierpnia do połowy października oraz wiosna, od kwietnia do połowy maja. Roślina posadzona wczesną jesienią zdąży się ukorzenić w ciepłej jeszcze glebie i wchodzi w zimę przygotowana. Rośliny z pojemników można sadzić także w listopadzie, dopóki ziemia nie zamarzła, ale ryzyko jest większe, bo korzenie nie przerosną już podłoża. Taką roślinę trzeba obficie podlać, wyściółkować grubą warstwą kory i osłonić na zimę agrowłókniną. Klientom, którzy nie muszą się spieszyć, przy późnych zakupach radzę wstrzymać się z sadzeniem do wiosny.

▶Dlaczego w rankingu nie ma bukszpanu?

Jeszcze kilkanaście lat temu znalazłby się na pierwszym miejscu. Dziś go nie polecam z powodu ćmy bukszpanowej – motyla, którego gąsienice potrafią ogołocić krzew w kilka tygodni i który rozprzestrzenił się w całej Polsce. Bukszpan da się utrzymać, ale wymaga regularnych lustracji od wiosny do jesieni i kilku oprysków w sezonie, a to kłóci się z zasadą łatwej uprawy. Jako zamienników na niskie, formowane żywopłoty i kule używam cisa oraz ostrokrzewu karbowanego, który z daleka wygląda niemal identycznie.

▶Różanecznik zwija zimą liście w rurki. Czy to choroba?

Nie, to naturalna reakcja obronna. W czasie mrozu różaneczniki opuszczają liście i zwijają je wzdłuż nerwu, zmniejszając w ten sposób powierzchnię parowania. Im niższa temperatura, tym ciaśniej zwinięty liść. Gdy robi się cieplej, liście w ciągu kilku godzin rozprostowują się same. Niepokoić powinno dopiero to, że pozostają zwinięte podczas odwilży, przy dodatniej temperaturze. Oznacza to, że krzewowi brakuje wody i trzeba go niezwłocznie podlać.

▶Czy rośliny zimozielone z balkonu można na zimę wnieść do mieszkania?

Nie warto, bo to dla nich wyrok. Wszystkie opisane gatunki pochodzą z klimatu umiarkowanego i potrzebują zimowego spoczynku w chłodzie. W ogrzewanym, suchym mieszkaniu iglaki w ciągu kilku tygodni gubią igły, a rośliny liściaste padają ofiarą przędziorków. To samo dotyczy świerków i jodeł w doniczkach kupowanych na Święta: w cieple powinny stać najwyżej tydzień, dziesięć dni, a potem wrócić na zewnątrz przez etap przejściowy w chłodnym garażu lub na klatce schodowej. Jeśli zapowiadane są wyjątkowo silne mrozy, donicę można przenieść na kilka dni do nieogrzewanego, jasnego pomieszczenia.

▶Jak często przesadzać rośliny zimozielone rosnące w donicach?

Przeciętnie co dwa, trzy lata, wiosną, do pojemnika o średnicy większej o 5–10 cm. Sygnałem są korzenie wyrastające przez otwory w dnie, woda spływająca po podlaniu wzdłuż ścianek zamiast wsiąkać oraz coraz krótsze przyrosty. W latach bez przesadzania wymieniam wiosną wierzchnie 3–5 cm podłoża na świeże i zasilam rośliny nawozem o spowolnionym działaniu. Gdy krzew osiągnie rozmiar, którego nie da się już pomieścić w donicy, najlepszym rozwiązaniem jest posadzenie go w ogrodzie i zastąpienie młodą rośliną.